I ha grad gmerkt, dassi vilech no chli gnauer sött beschribe, was i eigentlech mache. Me chas grob i drü Teile iteile: Mitarbeit im Jugendzentrum und ir Gmeind, s zwöite isch Beziehige ufboue zu de Lüt ir Gmeind, im Jugendzentrum und ou süsch. Der dritt Teil isch aues, woni für mi muess mache (Hushaut, Zit für mi,…).
Du frogsch di vilech itz, was das söu bringe, wenn i eifach Beziehige ufboue. Es goht derbi drum, die Lüt eifach z ermuetige, si söue merke, dass öper se eifach gärn het, dass si wichtig u wärtvou si. U we si de no zure Beziehig zu Gott finge, isch umso besser. Bi de Lüt ir Gmeind gohts meh drum, se im Gloube z sterche u für se do z si wes ne schlächt goht.
Eismou bini o no über d Natives usgfrogt worde. I wett itz do nid die ganzi Theorie ufschribe, doderzue empfili, i Wikipedia fougendi Begriffe go nochezluege:
First Nations, Residential Schools, Indianerreservation
Das git chli ne Idee vo dere Kultur u ihrne Problem. Sobaud me Lüt lehrt kenne, merkt me o vo dene Problem. Zur Illustration eis Bispiu: Amene Obe isch eine sturzbetrunke i Drop In Center cho, i nenne ne Phil. Das isch nid erloubt, aber wüu mer i 10 Minute eh hei wöue zuetue, hani gfunge, solang er niemer stört söuer haut blibe. Er isch u verwirrt gsi, u het gfrogt, ob er de i d Höu chöm, we der Jamie ufhört spile (dä isch nöime ghocket u het Gitarre gspiut). Do het eini, wo aube o i Drop In chunnt u o ne zimlech schwirigi Vergangeheit het, plötzlech gseit: Dä wott sech umbringe! Si het im de fangs chli öpis z ässe gä u isch use eis go rouche mitem. D Elke isch de der Riki go hole u dä isch o use u het när mitem wöue go nes Kafi trinke. Ufem Wäg zum Tim Hortons si si am Huus vo däm sire Schwöschter verbii cho u si hei de dört zuchegha. Die isch sech o grad mit ihrem Fründ am betrinke gsi, es Ching hets o no ume gha. Si hei de am Riki chli afo vo ihrere Gschicht verzöue. Ihri Öutere si beidi tot, der Vater het der Phil mega sträng erzoge, er het nie dörfe Emotione zeige. Meh Details weiss i nid, er het nur gfunge, dä Drop In sig e gueti Sach, är wünschti, är hätt o so öppis gha. U är wöu dä Jugendleche vo sire Gschicht cho verzöue, damit si nid der glich Scheiss mache. Der Riki het em de klar gmacht, für das müess er nüechtern si. Do het er nur gseit: We ni nüechtern bi, chani nid do drüber rede, das tuet vüu z fescht weh.
Das isch ei Gschicht, u die Gschichte si so vüufäutig wie d Lüt. Es het o nid jede sövu schlimms erläbt. Aber jede het sicher öpper wo nim sehr noch gstange isch dür (Säubscht)Mord verlore u jede kennt sicher öpper sehr guet wo söttigs erläbt oder erläbt het.
Vilech no chli zur Gschicht u zu der Situation: Die meischte Natives dohie si imne Reservat ufgwachse. Die si im Norde obe im Niemandsland. Im Winter si tüu per Outo über d Winterroad (d.h. übere See) erreichbar, im Summer muess me aber s letschte Stück mitem Boot fahre oder me flügt grad, wüus so wit wäg isch. D Reservat bechöme vor Regierig Gäud u mit däm cha när dä Vorstang so zimli mache was er wott, si entscheide, wie vüu u wie grossi Hüser dass si boue usw. Vüu Reservat hei kei fliessends Wasser. Aus Job i frog chunnt d Nursery (so ne Art Spitau, aber ohni Dokter), irgendwelchi Mitarbeit bim Reservat und e Job im Lädeli (die si meischtens sündhaft tüür, wüu si s Züg so wit müesse ufe bringe u wüus nur eis git). Wäg däm si sehr vüu Lüt arbeitslos. Vüu Erwachsni hei i re Residential School Missbruch erläbt, Seeusorg gits aber nid so würklech. Dür die schwirigi Gschicht wärde vüu schlächti Strukture witertreit, i der Mehrheit vo de Familie gits Problem mit Aukohou, Droge (schnüffle), jeglechem Missbruch, Teenagerschwangerschafte, oder … U so isch o d Säubschtmordrate dämentsprächend höch (das si z.T. 12-Jährigi). Mir isch verzöut worde, dasses (jungi) Müetere gäb, wo nid richtig wüsse, wie si ihri Ching söue erzie, wüu si das nid vo ihrne Müetere glehrt heige. Aber me darf glich nid vergässe, dasses ou intakti Familie git.
Drum ischs auso wichtig, dasses düre Drop In e Platz git, wo me sech cha sicher füehle u Liebi u Wärtschetzig erfahre.
